रुई येथील शाळा व्यवस्थापन समिती निवड प्रक्रिया पालकांच्या आक्षेपामुळे बरखास्त
सुवर्ण भारत:रोहित मेश्राम
ब्रम्हपुरी:- तालुक्यातील रुई
जिल्हा परिषद उच्च प्राथमिक केंद्रीय शाळा, येथे दि. 25/08/2026 रोजी दुपारी 12.00 वाजता आयोजित करण्यात आलेली शाळा व्यवस्थापन समिती निवडीची पालक सभा प्रत्यक्षात दुपारी 1.00 वाजता सुरू झाली. सभेच्या अध्यक्षस्थानी निवृत्ता प्रल्हाद बुल्ले होत्या.
सभेदरम्यान शाळेचे मुख्याध्यापक मोटघरे यांनी वर्गनिहाय आरक्षण निश्चित करून त्यानुसार शाळा व्यवस्थापन समितीच्या पालक सदस्यांची निवड करण्याची प्रक्रिया प्रस्तावित केली. मात्र, सदर वर्गनिहाय आरक्षणाबाबत पालकांनी तीव्र आक्षेप नोंदविला.
पालकांनी स्पष्टपणे मांडले की, शाळा व्यवस्थापन समितीच्या पालक सदस्यांची निवड करताना शासनाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार सर्व इयत्तांना व विविध घटकांना योग्य प्रतिनिधित्व मिळणे आवश्यक असून, पालक सभेतील पालकांच्या सहभागातून निवड प्रक्रिया पारदर्शक पद्धतीने होणे अपेक्षित आहे.
महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण व क्रीडा विभागाच्या दि. 17 जून 2010 रोजीच्या शासन निर्णय क्रमांक PRE-2010/प्र.क्र.275/प्राशि-1 नुसार शाळा व्यवस्थापन समितीमध्ये किमान 75 टक्के सदस्य बालकांचे आई-वडील/पालक यांच्यामधून असणे अपेक्षित आहे. तसेच पालक सदस्यांची निवड पालक सभेतून करण्यात यावी आणि साधारणपणे प्रत्येक इयत्तेतील बालकांच्या पालकांना प्रतिनिधित्व मिळेल याबाबत खबरदारी घेण्यात यावी, अशी तरतूद करण्यात आली आहे.
याच पार्श्वभूमीवर सभेत पालकांनी वर्गनिहाय आरक्षण ठरविण्याचा अधिकार नेमका कोणाला आहे, तसेच पालक सभेच्या माध्यमातून सर्वसमावेशक प्रतिनिधित्व कसे सुनिश्चित केले जाणार आहे, याबाबत प्रश्न उपस्थित केले.
दरम्यान, पालकांचा आरोप आहे की, इयत्ता दुसरीतील पालक गुरुदेव सुदाम ठाकरे यांना शाळा व्यवस्थापन समितीच्या सदस्यपदापासून दूर ठेवण्यासाठी वर्गनिहाय आरक्षणाचा आधार घेतला जात आहे. मात्र, या आरोपाबाबत अंतिम निष्कर्ष संबंधित सक्षम शैक्षणिक प्राधिकरणाने चौकशी करूनच काढणे अपेक्षित आहे.
सभेच्या अध्यक्षांनी सर्व घटकांना योग्य प्रतिनिधित्व मिळावे या उद्देशाने वर्गनिहाय प्रतिनिधित्वाच्या पद्धतीत बदल करून गुरुदेव सुदाम ठाकरे यांना सदस्य म्हणून समाविष्ट करण्याबाबत सूचना केल्या. मात्र, सदर सूचना मुख्याध्यापकांनी मान्य न केल्याने सभेत मतभेद निर्माण झाले.
त्यानंतर सभेच्या अध्यक्षांनी सद्यस्थितीत निवड प्रक्रिया पुढे राबविणे योग्य नसल्याचे सांगून आजची पालक सभा व शाळा व्यवस्थापन समितीची निवड प्रक्रिया बरखास्त झाल्याची घोषणा केली.
शासनाच्या नियमांचे पालन करून नव्याने निवड करण्याची मागणी
शाळा व्यवस्थापन समिती ही केवळ औपचारिक समिती नसून शाळेच्या कामकाजाचे संनियंत्रण, शाळा विकास आराखडा, उपलब्ध निधीचा योग्य विनियोग, शैक्षणिक गुणवत्ता आणि विद्यार्थ्यांच्या हिताशी संबंधित महत्त्वाची भूमिका बजावते. RTE कायद्याच्या कलम 21 अंतर्गत शाळा व्यवस्थापन समितीची तरतूद आहे आणि महाराष्ट्रातील संबंधित नियमांनुसार तिची रचना व निवड प्रक्रिया पार पाडणे अपेक्षित आहे.
त्यामुळे रुई येथील शाळा व्यवस्थापन समितीची निवड कोणत्याही व्यक्तीला डावलण्याच्या उद्देशाने नव्हे, तर सर्व पालक, सर्व इयत्ता व संबंधित घटकांना न्याय्य प्रतिनिधित्व देऊन पारदर्शक पद्धतीने करण्यात यावी, अशी पालकांची मागणी आहे.
विशेष म्हणजे, शाळेच्या विकासासाठी पालक मोठ्या उत्साहाने सहभागी होत असताना शाळा व्यवस्थापन समितीच्या निवडीची पालक सभा अशा प्रकारे बरखास्त होण्याची घटना रुई येथील शाळेच्या इतिहासात प्रथमच घडल्याचे पालकांकडून सांगण्यात येत आहे.
पालकांच्या प्रमुख मागण्या
1. शासनाच्या विद्यमान नियम व मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार शाळा व्यवस्थापन समितीची नव्याने निवड करण्यात यावी.
2. पालक सदस्यांची निवड पारदर्शक व सर्वसंमतीने अथवा नियमानुसार निवड प्रक्रियेद्वारे करण्यात यावी.
3. प्रत्येक इयत्तेतील पालकांना योग्य प्रतिनिधित्व मिळण्याची खबरदारी घेण्यात यावी.
4. कोणत्याही विशिष्ट पालकाला व्यक्तिशः डावलले जाणार नाही, याची खात्री करावी.
5. निवड प्रक्रियेपूर्वी वर्गनिहाय आरक्षणाची आवश्यकता, त्याचा शासन निर्णयातील आधार आणि त्याची कार्यपद्धती पालकांना स्पष्ट करण्यात यावी.
6. आजची सभा बरखास्त होण्यामागील कारणांची नोंद अधिकृत इतिवृत्तात करण्यात यावी.
7. संबंधित शिक्षण विभागाने या संपूर्ण प्रकरणाची वस्तुनिष्ठ चौकशी करून शासन नियमांनुसार पुढील निवड प्रक्रिया राबवावी.
पालकांचे म्हणणे स्पष्ट आहे — शाळा व्यवस्थापन समिती ही कोणत्याही व्यक्तीच्या हितासाठी नसून विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक विकासासाठी आणि शाळेच्या सर्वांगीण प्रगतीसाठी असते. त्यामुळे समितीची निवडही पारदर्शक, नियमबद्ध आणि सर्वसमावेशक पद्धतीनेच व्हावी.
— पालक, जिल्हा परिषद उच्च प्राथमिक केंद्रीय शाळा, रुई
